augustus 2012 - Het rijtuig BY13 heeft inmiddels meterspoor­draaistellen en is bijna klaar om een kleurtje te krijgen en in dienst te worden genomen. Oktober komt in zicht, en dus worden alle modelspoor­aktiviteiten nu weer op Waan gericht. Focus!

Al surfend kwam ik nog een aardig stukje modelbouwfilosofie tegen: The one foot rule (geformuleerd door Brian Millar). De vraag was: Hoe gedetailleerd moet je bouwen om een overtuigend model te produceren? Brian Millar hanteert deze vuistregel, die werkt in iedere schaal. G = de schaal, voor spoor nul bijvoorbeeld 43, 45 of 48. De regel luidt: Details die je in 1:1 niet kunt zien vanaf G x 0,3 meter of verder hoef je niet aan te brengen op je model. In schaal 0 wordt dat dus: Details die je niet kunt zien vanaf 45ft of verder (dat is 13,5 meter) hoef je niet na te bootsen. De oorspronkelijke beschrijving vind je hier.

maart 2012 - Het is een tijdje stil geweest hier. In de winterperiode is gebouwd aan een NZH-aanhangrijtuig waarvan al tijden een etsplaat in portefeuille was. De BY13 staat vooralsnog op normaalspoor­draaistellen in het 0-stoomtrammuseum - in Hoorn doen ze dat soort dingen ook met smalpoorrijtuigen. Maar er wordt ook een stel smalspoordraaistellen gemaakt, en een paar bekerkoppelingen, zodat de wagen af en toe ook te zien zal zijn op de sporen van het eiland Waan. Hoewel het nulmodule-stoomtrammuseum een concurrend tijdsbeslag op de directie van de Waanse trammaatschappij heeft gelegd, ziet het ernaar uit dat de rollen binnenkort weer worden omgedraaid. Er gaat niets boven een beugeltram - behalve bovenleiding!

augustus 2011 - De digitalisering van het Waanse rollend materieel is toch weer van de grond gekomen. Hoewel een automatisch vierwagenbedrijf mogelijk was met de klassieke analoge voeding, bestond daarbij het probleem dat het alleen perfect werkte met vier wagens die allemaal dezelfde snelheid hadden. Dat is moeilijk te realiseren met één voeding voor de hele baan. Bij digitaal bestuurde voertuigen is de snelheid van ieder tractievoertuig apart in te stellen. Van de ongeveer gelijk snel rijdende trams ben ik tot nu toe afgebleven, zodat een gelijkstroombedrijf mogelijk blijft, maar de notoire hardrijders zijn genadeloos aangepakt. De kolentram "Maria 7", de vierassige lok 23, en het uit 1980 daterende model van Ombouwer 36 zijn voorzien van decoders, respectievelijk Lenz, Tams en Lenz. De deugdelijkheid van deze digitalisering is op 14 augustus uitgebreid bewezen door onze jeugdige testpiloot Maarten den H., die de hele middag heeft gereden en gerangeerd met dit materieel. De verchipping gaat door, dat staat vast. Dat gaat nog vele driedimensionale uitdagingen opleveren, want binnen een tram is wel veel ruimte, maar door de vele vensters zie je ieder ontsnappend kabeltje. Na de drie hardlopers is de volgende kandidaat een net zo notoire langzaamrijder: dubbelgelede Combino (Bambino) 204. Ruimte zat voor een DCC-postzegel, daar op het dak!

Ander werk betrof enige nazorg aan de bovenleiding van de nieuwe achterbak. Deze is uitgevoerd in 0,4mm roodkoperdraad, veel te dik maar goedkoop en bedrijfzeker. Ter plaatse van het scharnier halverwege de achterbak is de bovenleiding nu splitsbaar met het bij ons gangbare schaats- en haakje-systeem. Ook zijn spanveren aangebracht in alle bovenleidingen die op de achterbak eindigen. Alles hangt net een tikje strakker nu.

Ook één van de cruciale klapwissels op de achterbak, waar het enkelspoor (spoor 6) overgaat in dubbelspoor, is nabewerkt. Het terugveren van de wisseltongen verliep wat stroef, een gevolg van het monteren met een minimale tolerantie. Hier en daar in het mechaniek is de speelruimte vergroot tot zo'n halve millimeter, en voilà, klapperdeklap!

Het nieuwe open aanhangrijtuig 51, met de Shapeways-kunststofwielen, kreeg een stel onderling verbonden plunjers die contact maken met de linker- en rechterspoorstaaf. Niet erg voorbeeldgetrouw, maar van groot belang voor de bediening van de halteringsschakeling, waarbij de achteropkomende tram de stilstaande tram met de voeding verbindt door de geïsoleerde spoorstaven beide aan massa te leggen. (Voeding uit de bovenleiding.)

april 2011 - Vermeldenswaard in deze maand is dat de directie van het trambedrijf eindelijk lid is geworden van de Manx Electric Railway Society. Een must, vind ik. De MER heeft iedere vriend nodig die hij kan krijgen, want het voorbeeldbedrijf tussen Douglas en Ramsey heeft het niet makkelijk.

Verder is het een rustige periode voor het Eiland Waan. De baan staat grotendeels opgeslagen, de materieelklusjes hieronder zijn afgerond en de werkplaats houdt zich een tijdje met totaal andere zaken bezig. Dat levert vaak nieuwe inspiratie op - en dat klopt! Wees gerust, er komen geen radicale veranderingen op Waan.

6 maart 2011 - Een klusje aangepakt dat al een tijd op de verlanglijst stond: de renovatie van de pantograaf van de A36. Deze is geïnspireerd op het HTM-type Siemens B, met de brede bovenschaar en een zwikbeugeltje. De beugel maakte ik in 1980 van Sommerfeld-bovenleidingdraad, dat is verkoperd ijzerdraad. Op zich zijn de proporties goed, maar het frame waarmee het ding op het dak zit, is veel te hoog. De stroomafnemer staat als het ware op pootjes van 1 cm, en daardoor rijdt hij bijna ingeklapt op gedeelten waar de bovenleiding relatief laag hangt. Daarom krijgt de beugel een nieuw, plat onderframe, waarbij de gelegenheid te baat wordt genomen om de onderste veren natuurgetrouwer aan te brengen, namelijk werkend op de assen van de onderste draaipunten (volgt u het nog). In de oude versie trokken de veren aan de poten van de benedenschaar. Werkt wel, maar klopt niet. Er komen foto's.

februari 2011 - Het open rijtuig MER 51 is zo goed als klaar. Als laatste toevoeging zijn er handgrepen aangebracht, die in de oorspronkelijke kartonbouwplaat niet waren meegetekend, maar die wel kenmerkend zijn voor de aanblik van het rijtuig. Aangezien er op elke verticale stijl een handgreep zit, betekende dit het buigen van 26 messing handgreepjes, het boren van 52 gaatjes, en de handgreepjes in de gaatjes priegelen. En toen was februari ook al weer om.

31 januari 2011 - Naast het digitale gebeuren, zie hieronder, wordt er ook nog gewoon ambachtelijk gebouwd. De constructie van een open rijtuig, naar het voorbeeld van Manx Electric No. 51, is in volle gang. Uitgangspunt is een kartonbouwplaat, wat we eerder bij andere rijtuigen ook al deden. Maar er moet wel het nodige aan gedaan worden om er een bedrijfsvaardig rijtuig van te maken, in plaats van een 'standmodel'. Hout, gesneden uit beuken ijsstokjes, speelt daarbij een grote rol.

januari 2011 - Experimenten met het digitaliseren van Waan zijn hervat. De eerste kandidaten waren twee notoire hardlopers, tweeasser A36 en kolentram H7. Die bezitten nu beide een Lenz Silver decoder. Met noeste programmeringsarbeid hebben ze allebei een mooie snelheidscurve gekregen van 0 in 28 stapjes tot maximumsnelheid. En dat is een bedaagd oudetrammentempo. Na eerdere, ontmoedigende ervaringen, is dit een grote vooruitgang. Op de fiddleyard hebben de twee trams tegelijkertijd in tegengestelde richting gereden, oerlangzaam. Niet gek voor een Limamotor en een 9V-motortje uit een speelgoedhelikopter...

11-12 december 2010 - Voor de laatste keer was Waan te zien op een grote landelijke tentoonstelling, de Modelspoordagen in Rijswijk. We zijn maar een klein man-en-vrouwteam en we hebben allebei een volledige baan, wat steeds moeilijker te combineren is met de showweekenden. De baan zal af en toe nog wel verschijnen op kleinere bijeenkomsten, maar het publieke circuit laten we achter ons, na ruim tien fijne tentoonstellingsjaren.

"Rijswijk" was een leuke, drukke show, met veel bekende banen van hoge kwaliteit. Altijd een eer om daar tussen te mogen staan. We mochten ook weer veel oude bekenden begroeten, leuk dat jullie zijn langsgekomen!

Al het materieel functioneerde naar behoren, waaronder het driewagenconvooi, de goederentram en de dubbelgelede Combino (Bambino). Tegen vijven begon de afbraak, en het was toch wel een melancholiek moment toen vierasser A3 als laatste tram zijn rondjes draaide voordat de stekker eruitging.

Nog niet vermeld bij de klusjes is de grote revisie van bijwagen B63, de uit drie Gnomy-rijtuigjes gebouwde vierasser. Het was een van de eerste ESM-aanhangrijtuigen op Waan. Omdat er van jaar tot jaar meer schaalgetrouwe voertuigen op de baan kwamen, viel het steeds meer op dat de B63 eigenlijk te hoog was. Achter de A36, die ook aan de hoge kant is, ging dat nog wel. Bij de revisie is een indertijd toegevoegde strook weggehaald onderaan de zij- en kopwanden. De bijwagen ziet er weer prima uit!

november 2010 - In de afgelopen weken zijn er wat kleine klusjes gedaan, naar aanleiding van de notities gemaakt op Trammeland. Er zijn hier en daar wat affiches opgehangen, verkleinde afbeeldingen waarop echte Manx plaatsnamen als Douglas en Laxey duidelijk te lezen zijn. Een opwippende wisseltong in de splitsing tussen spoor 2 en spoor 6 is getemd.

Bij verschillende aanhangrijtuigen is de isolatie tussen de linker- en rechterwielen overbrugd, omdat de vertrekschakeling in de sporen 31 en 33 wordt aangestuurd door de linker- en rechterspoorstaaf te verbinden. Voor het overbruggen van die isolatie heb ik een trucje toegepast dat ik laatst ergens las, maar ik kan niet terugvinden waar. Het komt hier op neer: de isolatie in een modelwiel is meestal een kunststof ring van een bepaalde dikte, bijv. 1mm. Pak een boortje met dezelfde diameter als de dikte van die plastic ring en doorboor de isolatie, parallel aan de as. Neem vervolgens een stukje messing- of koperdraad met dezelfde diameter als het gat en pers dat erin. Nu is de isolatie overbrugd. Klaar. Het mooie is dat je deze modificatie ook weer ongedaan kunt maken, door het draadstukje uit het gat te duwen. De aanwezigheid van het kleine gaatje heeft geen negatieve invloed op de structurele stevigheid van het wiellichaam.

Bridging isolation gap of 2-rail wheel

23/24 oktober 2010 - Speciale dienstregeling voor Trammeland. Ter gelegenheid van deze tramshow wordt er naast de normale diensten op het Eiland Waan ook een evenementendienst onderhouden door de Gele Trams van Waan. Gereden wordt over de zelden gebruikte verbindingssporen tussen Port Ehgl, Waelstede, Kreekhuizen, Veenendaal en Hespedam. Dat mag je niet missen! Info: Trammeland

16/17 oktober 2010 - De nieuwe achterbak van Waan heeft de première op het Nulweekeinde glansrijk doorstaan. Al het materieel heeft zich uitstekend gedragen, en het publiek in Zutphen was weer zeer talrijk en goed te spreken over onze inbreng. Een goede generale repetitie voor het volgende weekend, 23 en 24 oktober 2010.

27 september 2010 - Klaar! Alweer een maand voorbij. Er zijn van die momenten die echt het eindpunt van een lange ontwikkeling vormen. Zo'n ogenblik is het nu: de achterbak van Waan is klaar voor gebruik, voor het eerst op 16 en 17 oktober in Zutphen. Als slotstuk zijn gisteren de bedieningsorganen aan de achterkant nog uitgebreid met een rood/groen sein en twee drukknoppen voor het manueel veilig/onveilig schakelen van het enkelspoorgedeelte. Dat is soms nodig als een tram vanaf dat deel naar een opstelspoor gaat, bijvoorbeeld. Handig wanneer je dan niet helemaal naar de knopjes aan de voorkant hoeft te lopen.
Verder is één van de oudste, uit 1996 daterende wissels aan de voorzijde (spoor 12/3) voorzien van een nieuwe wisseltong. De oude was nog van gestanst Fleischmann-blik en was niet geheel betrouwbaar, de nieuwe is van spoorstaaf gemaakt, zoals het hoort.
Op materieelgebied is nog de ingebruikneming van een pantograafwagen te vermelden. Het is een goederenwagen met een pantograaf op het dak. Daarmee wordt het mogelijk proefritten te maken met losse motorwagenchassis, waar uiteraard geen stroomafnemer bovenop staat. Die hangen we er dus achter, in de vorm van het pantograafwagentje. Feitelijk is het alleen maar een alternatief dak voor gesloten goederenwagen G1, met een (éénbeen!)pantograaf erop en een dun kabeltje eraan dat met de te testen motor wordt verbonden. En rijden maar.

30 augustus 2010 - Bij de proefritten worden tenslotte de meest ontspoorgevoelige voertuigen ingezet: motorwagen A36 en bakwagen C8. De tweeasser A36 heeft een vrij grote radstand en is uitgerust met Lima h0-wielen die scherpe, niet afgeronde flenzen hebben; dat leidt al gauw tot het 'op de spoorstaaf klauteren' in bogen.

En de C8 heeft schaal-0m-wielen, met een zeer bescheiden flensje. Beide assen van de bakwagen zijn afgeveerd. Als die twee door de nieuwe wissels en bogen willen, dan doen alle voertuigen dat. Uiteraard bleek er nog het nodige vijl- en priegelwerk nodig, maar de motorwagen kreeg de bakwagen uiteindelijk getrokken en geduwd door vrijwel alle moeilijke plekken heen.

22 augustus 2010 - Op de nieuwe achterbak zijn systematisch proefritten gehouden met alle tractievoertuigen, aanhangrijtuigen en goederenwagens, zowel linksom als rechtsom, en zowel vooruit als achteruit. Een hele opgave. Daarbij zijn optredende problemen aan spoor, materieel en electra zo mogelijk meteen opgelost.

juli 2010 - Er is flink verder gebouwd aan de achterbak, die zijn voltooiing nadert. Ook fijn gelezen in het nieuwe fotoboek van R. Winter over de electrische tramlijnen op het eiland Man (zie literatuurlijst op de Manx Electric 1:1-pagina).

juni 2010 - Op onze tentoonstellingenpagina (Shows) zijn weer twee verslagen toegevoegd, waarvan zelfs één met video. Verder is het werk aan een vervangend schaduwstation nu serieus begonnen. Het sporenplan blijft waarschijnlijk ongewijzigd, maar de opzet wordt iets ruimer. Met name de bogen worden royaler, en de helling wordt verdeeld over beide modulen, en daarmee minder steil.

mei 2010 - Het tentoonstellingsseizoen van najaar 2010 laat nu al van zich horen; zo zijn er contacten gelegd met de jubilerende Gemeentetram Waelstede en met de Rijswijkse Modelspoordagen. Back to the roots, want wie de geschiedenis van de Waanse Electrische Spoorweg Maatschappij kent, is op de hoogte van de historische connectie met de Reisweicker Fussboden Kreisbahn, het eerste spoorbedrijf van Mr (later Colonel) Keef Roberts.

april 2010 - De baanploeg van de RTM bracht opnieuw een bezoek aan Waan, ditmaal voor nader onderzoek naar de aansluiting tussen beide 0m-bedrijven. De sporenligging op de baandam tussen Waan en Schouwen-Duiveland is door landmeter Den Haan nauwkeurig vastgelegd, en proeven op provisorisch gelegd spoor wezen uit dat een probleemloze overgang tussen beide bedrijven mogelijk is.

12-14 maart 2010 - Waan is te zien op Rail 2010 in Houten, opnieuw tot groot genoegen van een omvangrijk publiek. Het was een eer om een plekje te mogen bezetten temidden van de topmodelbanen op de show, in de Meidoornzaal.

februari 2010 - Voor het weekend van 19/20 februari reizen we af naar Herwen, in de buurt van Doetinchem, waar we het trambedrijf vertonen op de gezellige jubileumshow van de Modelspoorclub Veluwezoom.

december 2009 - Het wordt zo langzamerhand te koud in de garage om er nog aangenaam te kunnen werken. Voor de optredens in 2010 zijn de meeste klusjes inmiddels wel gedaan. De contrarails in de krappe bogen van spoor 6 en 11, in de achterbak, die waren verwijderd voor proefritten met Combino 204, zijn weer aangebracht, omdat diverse wagens ontspoorden door het ontbreken van de contrastaven. De Combino kan er nu niet meer door, maar daar komt op termijn een betere oplossing voor.

november 2009 - Tijd voor enkele infrastructurele werken. De achtergrondplaten zijn vervangen door exemplaren die 10 centimeter hoger zijn. De platen aan de linker- en rechterzijkant dienen als koppelstukken t.b.v. het transport, waarbij twee baandelen met de 'mooie kant' naar elkaar worden opgeborgen. Nu die platen iets hoger zijn, is de kans op beschadigingen door in elkaar hakende bomen en bovenleidingen kleiner. Ook is de kans kleiner dat kijkers de bovenrand van de achtergrond zien (zoals op de foto hiernaast).

Verder is de bovenleiding in de boog van spoor 12 vervangen. Die dateerde nog uit de beginperiode toen er nog enkele zeer brede stroomafnemers in gebruik waren. Ook was de rijdraad op sommige punten in de boog rechtstreeks bevestigd aan de uithouders, dus zonder rijdraadklem ertussen. Daardoor bestaat het risico dat het sleepstuk blijft hangen achter de uithouder. Door een rijdraadklem is de afstand daartussen wat groter. De oude rijdraad bestond uit verzilverd koperdraad van 0,5 mm, de nieuwe uit fosforbrons van 0,25 mm.

De oorzaak van de ontsporingen van vierassig motorrijtuig bij het inrijden van spoor 6 vanuit het schaduwstation is nog niet gevonden. Het onderzoek gaat voort.

En nog meer materieelnieuws: in oktober kreeg kolentram H7 een nieuw motordraaistel. Het oude was gemaakt op basis van een Lima-draaistel en was zo hoog dat het door de bodem van de kolenbak heen stak. Daarbovenop stond daarom een 'gereedschapskist' die er eigenlijk niet hoorde. Het nieuwe draaistel, gebouwd uit messing, met kosmetische zijkanten van kunststof, heeft een cylindervormige motor in de lengterichting en een wormoverbrenging. De hele aandrijving blijft nu onder de wagenbodem, waardoor de gereedschapskist plaats kon maken voor een bergje kolen.

23-25 oktober 2009 - Tientallen, wat zeg ik, honderden mensen genoten op Eurospoor van Waan, en doen dat nog op het moment dat ik dit schrijf. We mochten veel regelmatige bezoekers van deze website en exploitanten van collega-trambedrijven begroeten (leuk dat jullie er waren). Van de kijkers op de show kreeg Waan zoveel complimenten dat het hele eiland er bijna van moest blozen.

10-11 oktober 2009 - Het Eiland Waan lag een weekeinde lang in België. Op de modelbouwtentoonstelling in Genk was de baan te bewonderen in een fraaie, zij het wat warme zaal, temidden van andere nul-collega's als Forks Creek Yard en de creaties van Henk Wüst. De show was een groot succes. Combino 204 wekte bij sommige kritische toeschouwers verwondering: zo'n moderne tram in zo'n oud ogende omgeving?

augustus 2009 - Tijdens de mooie zomermaand is toch nog tijd gevonden voor wat kleine spoorcorrecties. De Combino bezit inmiddels ruitenwissers en werkende front- en sluitseinen. Het wachten is nog op het transferpapier van CraftyComputerPaper, zodat de wagennummers en eigendomsmerken voor de dubbelgelede wagen gemaakt kunnen worden.

18 en 19 juli 2009 - De directie van de Electrische Spoorweg-Maatschappij maakte een uitstapje naar Londen, en bezocht daar het Festival of Model Tramways in het Kew Steam Museum. We spraken daar onder andere met de heer R. Hendry, schrijver van vele boeken over de Manx Electric Railway, en sinds enkele jaren producent van bouwplaten (card kits) van MER-voertuigen. Er zijn heel wat trammodelbouwers in Engeland, voornamelijk in schaal 1:76 (00).

17 juli 2009 - De Combino is zo goed als voltooid. Alleen enkele details ontbreken, zoals ruitenwissers en opschriften.

mei-juni 2009 - De bouw van de driedelige smalspoor-Combino A204 maakt goede vorderingen. De buitenzijde is wit gespoten met een Waan-rode baan over de schortplaten.

april 2009 - De tweeasser A251 was toe aan een grondige opknapbeurt. De bevestiging van het chassis aan de wagenbak is stabieler gemaakt. Naast de deuren zijn eindelijk handgrepen aangebracht. Verder zijn de koplampen voorzien van warmwitte LEDs. Die geven overigens wel erg veel licht, eigenlijk meer dan de gloeilampen van het grote voorbeeld deden.

20 februari 2009 - De twee sporen in de achterbak, 32 en 33, zijn omgebouwd tot automatische haltesporen. Kort gezegd: een tram rijdt een stuk spoor op waarvan beide spoorstaven zijn geïsoleerd. Er komt een tram achteraan die via z'n links/rechts doorverbonden wielen spanning geeft aan het geïsoleerde stuk voor hem. De voorste tram rijdt weg, en de achterop rijdende tram komt op zijn beurt terecht op het stroomloze deel. Simpel. Dit kan dankzij het rijden op bovenleiding met beide spoorstaven als massa. In deze schakeling zijn de spoorstaven op een slimme manier wel/niet met elkaar verbonden en doorgezaagd.

19 februari 2009 - Meteen na Goes zijn een paar karweitjes ter hand genomen op basis van de ervaringsnotities. Zo worden de railverbinders in de bogen naar de achterbak (schaduwsporen) eindelijk vervangen door het "Engelse buisjessysteem", zo genoemd omdat de suggestie me in Winchester aan de hand is gedaan. Een buisje aan de buitenzijde van het uiteinde van iedere spoorstaaf, en een rond staafje door de buisjes om de spoorstaven met elkaar te verbinden. Dat moet vlotter gaan bij de opbouw dan het gepruts met uitlubberende railverbinders.

14-15 februari 2009 - Waan ging weer eens op reis naar een spoorse locatie aan zee. Goes, thuisbasis van de Stoomtrein Goes-Borssele, was ook het schouwtoneel van de Modelbouwtentoonstelling in de Zeelandhallen. Fans van Lego, vracht- en andere modelauto's, en zelfs regelmatige beschietingen met radiobestuurde tanks, kwamen voorbij het welbekende metersporige trambedrijf op het fictieve eiland in de Noordzee. Het materieel gedroeg zich voorbeeldig, en het meeste publiek ook. Geleerde les: niet alle bezoekers op zo'n algemene tentoonstelling zijn er aan gewend dat ze overal moeten afblijven... maar uiteindelijk is alles plezierig verlopen.

5 januari 2009 - In tegenstelling tot eerdere plannen is er toch nog een motorrijtuig in aanbouw genomen. Het voorbeeld is nimmer op het Eiland Man geweest, maar ze zouden het er goed kunnen gebruiken. Het is een Nordhausen Combino Duo, de driedelige smalspoorversie van de bekende Amsterdamse trams. Nordhausen Combino Duo 201

4 januari 2009 - Op de laatste dag van de Kerstvakantie zijn op Waan een paar bijzondere ritten gereden. Motorrijtuig 14 vormde een tram met de rijtuigen 63, 49 en 58. De lange sliert werd linksom en rechtom over het hele tracé getrokken, en dat zonder ontsporingen. Tevoren hadden nog enkele spoorwerken plaatsgehad. Als ultieme test reed de vierwagentram het hele tracé, eveneens links- en rechtsom, geduwd! Ook dat verliep zonder noemenswaardige ontsporingen. Eerder op de dag reed loc 23 met een goederentram van drie wagons, waarbij nog een enkel overwijd spoorgedeelte (bj. 1996) aan het licht kwam dat makkelijk op de normwijdte van 22,5mm kon worden gebracht.

3 januari 2009 - Het team van Beneluxspoor.net was Op Bezoek Bij het eiland Waan. De modelbaan, en de omgeving daarvan, werden nauwgezet bekeken en het resultaat is te zien bij Beneluxspoor.

9 december 2008 - Op deze website is eindelijk een rijtje links naar collega-trambedrijven vermeld. Uiteraard allemaal in model, en allemaal met een fictieve geschiedenis, net als Waan.

20 november 2008 - In motorrijtuig A22 ontbrak nog een interieur. Dat wordt nu vervaardigd, waarbij meteen wat gewicht wordt ingebouwd ter plaatse van het niet-aangedreven draaistel. Vast onderdeel van het interieur is altijd een bestuurder op elke stuurstand. De voorraad zittende reizigers is uitgeput; de tram blijft dus vooralsnog zonder passagiers rondrijden.

17 november 2008 - De tweede lange loods, waarvan alleen het dak en de kopgevels te zien zijn - uit meer bestaat hij ook niet - was uit de opslag gekomen met een loszittende gevel. Is weer vastgezet met linnen tape.

15 november 2008 - De oudste, in 1996 geplaatste bovenleidingsmast stond niet meer verticaal en zwabberde heen en weer. De mast is indertijd in elkaar gesoldeerd van losse, te korte stukjes buis. De mast is losgehaald en aan de onderzijde verlengd met een flink stuk m3.5-schroefdraad. Vervolgens is de mast herplaatst en van onderen met een moer stevig vastgezet aan de bodem.

18 oktober 2008 - Motorrijtuig A251 kampt met wielen die zijdelings verschuiven op de assen. Het rijtuig, van het kaliber 'die doet 't altijd' wordt dus onderhanden genomen.

16 oktober 2008 - Het inrijwissel van de remisesporen 4 en 5 is gedeeltelijk uit elkaar gehaald en herlegd. Ook de sporen zelf zijn onder handen genomen. Dit zijn de oudste sporen, daterend uit 1996, en ze zijn gemaakt met houten spoormallen. Mede daardoor was de spoorwijdte op sommige plaatsen meer dan 23mm, dus ruim een halve mm. te veel. Bovendien lag het spoor niet vlak genoeg, daar het een combinatie was van spoor op pertinaxdwarsliggers van 1,5mm hoog en in de lengte gehalveerde h0-flexrails op hun oorspronkelijke (halve) dwarsliggers van 2,1mm hoog. De overgangen tussen beide spoorhoogten waren avontuurlijk en veroorzaakten veel ontsporingen. Ook bleek het puntstuk van het wissel een millimeter lager te liggen dan de aansluitende sporen - niet bepaald bevorderlijk voor storingsvrij rijden. Het wissel en de sporen zijn meteen maar voorzien van contrarails en netjes ingebed in het wegdek van het remiseterrein.

oktober 2008 - Op de spoornuldagen trekt het Eiland Waan weer veel bekijks, en oogst het veel complimenten (dank u allen hartelijk). Voor het eerst sluit een andere 0m-modelbouwer zich letterlijk aan bij Waan. Jan den Haan neemt zijn verbindingsmodule mee, waardoor het eiland als het ware via een 'strekdam' wordt verbonden met de RTM op de Zuidhollandse en Zeeuwse eilanden. Twee sporen van het elektrische bedrijf van Waan zijn omgebouwd tot overgavesporen die kunnen worden omgeschakeld naar tweerail-voeding. Een volledige ombouw van Waan is helaas niet mogelijk; op veel plaatsen zijn de massavoerende spoorstaven met elkaar verbonden, onder het wegdek, bij ingebedde wisselpuntstukken enzovoorts. De proefnemingen met de RTM-combinatie verlopen voorspoedig.

september 2008 - De twee Black Beetle-motordraaistellen onder de zware PCC 1003, een spuitgietwerkmodel van Corgi, zijn eigenlijk ondergedimensioneerd. Het rijtuig heeft het wat moeilijk bij het berijden van hellingen. Daarom is een nieuw onderstel gemaakt: een kopie van de bestaande bodemplaat, in styreen, voorzien van twee Roco-h0-draaistellen, volgens beproefd recept voorzien van langere assen voor de spoorwijdte 22,5mm. Het geheel op alle vier assen aangedreven door de Roco-standaardmotor. De PCC draait nu genoeglijk snorrend zijn rondjes, of het tracé nu horizontaal loopt of niet.

september 2008 - Het tweejaarlijkse optreden van Waan op het Nationaal Spoor Nul-Weekeinde komt naderbij, en het wordt tijd voor een proefbedrijf waarbij bestaande problemen worden opgelost. Het beveiligingssysteem voor het enkelsporige gedeelte wordt omgebouwd. Alle pedaalcontacten, die storingsgevoelig bleken, zijn vervangen door reed-relais. Ten behoeve van de breekcontacten sturen die reedrelais een tweede relais aan, naast het eerste dat de feitelijke beveiliging regelt. Nadeel van deze oplossing is wel dat alle motorrijtuigen moeten worden voorzien van een schakelmagneetje, maar dat lukt gelukkig bij allemaal. Het systeem werkt nu vrijwel foutloos, en frontale botsingen van de in twee richtingen rondjes rijdende trams zijn nagenoeg uitgesloten. Alleen wanneer twee trams exact gelijktijdig het beveiligde enkelspoor inrijden, kan het nog misgaan. Dat gebeurt zelden.

juli en augustus 2008 - Een rustige zomer voor het Eiland Waan. De capaciteit van de werkplaats wordt ingezet voor de bouw van enig normaalsporig stoomtrammaterieel.

juni 2008 - Intussen is het model van de vierassige Winter Saloon gereed (zie hieronder bij maart 2008). Het nummer is uiteindelijk 22 geworden.

mei 2008 - Na een succesvol weekeinde medio april in Haarlem staat de modelbaan nog steeds in de opslag. De relaisbeveiliging van het stukje enkelspoor voldeed niet geheel (zie feb. 2008); Chief Mechanical Engineer Geurtjens heeft een nieuw schema getekend, waarop we kunnen terugvallen als de huidige constructie definitief wordt afgekeurd.

april 2008 - Voorbereidingen worden getroffen voor de deelname aan Spoor Nul in de Spaarnestad. Inpakken!

maart 2008 - De 'kiel is gelegd' voor wat voorlopig het laatst te bouwen materieel wordt: de vierassige 'winter saloon' motorwagen 21 (of misschien toch 19), als representant van de vier rijtuigen die het leeuwendeel van het vervoer verzorgen op de Manx Electric Railway. Wanneer dit rijtuig af is, geeft de collectie een aardig beeld van de MER. Bovendien zijn er zo langzamerhand te weinig sporen om al dat materieel op kwijt te kunnen.

februari 2008 - Op materieelgebied is er alweer wat te melden. Een kartonnen Alphagraphics-bouwsetje van een tweeassig motorrijtuig is gebouwd, met als onderstel het meetwagentje met de grootste radstand van het wagenpark (gelijk aan die van de A251). De bouwplaat lag al zeker vier jaar in de kast; zo gaat dat. Het kartonnen rijtuig is gebouwd als bijwagen, en vormt een aardig tramstel met de eveneens tweeassige A251. De bijwagen heeft het nummer B59, naar de enige tweeassige bijwagen 59 van de MER. Die later overigens alsnog draaistellen kreeg.

februari 2008 - De enkelspoorbeveiliging werkt! Nou, meestal dan. Het relais heeft waarschijnlijk last van latent electromagnetisme of zoiets. Of de breekcontacten in het spoor sluiten niet meer nadat ze zijn opengereden. Het begin is er, in ieder geval.

januari 2008 - Een schema voor een automatische beveiliging van het enkelsporige tracé, spoor 6, is in ontwikkeling. Een eenvoudige relaisbeveiliging moet ervoor gaan zorgen dat een tram op het dubbelsporige tracé blijft wachten tot een eventuele tegentram het enkelspoor heeft verlaten. Vooral op tentoonstellingen wordt daarmee het continu rondjesrijden in beide richtingen, wat nu weliswaar ook al mogelijk is, minder gevoelig voor frontale botsingen.

januari 2008 - Na de kleine modulen zijn nu de achterbakken (het 'schaduwstation') aan de beurt. De bovenleiding boven de beide wissels en spoor 6 en 7 is opnieuw gebouwd, maar nu 'zoals het hoort', waardoor ontsnappende sleepstukken vrijwel geheel tot het verleden behoren.

Door het elimineren van enkele bovenleidingsmasten op de achterbakken is bovendien het profiel van vrije ruimte ook bij spoor 7 weer in orde, zodat nu al het materieel kan gebruikmaken van dit opstelspoor. De bovenleiding is daar nu opgehangen aan de (verhoogde) zijwand van de module.

december 2007 - De infrastructuur wordt onderhanden genomen! De krappe boog in spoor 6, met een stukje van r=28, is vervangen door een iets ruimere, met r=33. Nog altijd niet veel, maar de tweeassers hebben nu minder de neiging klem te komen zitten.

Op verscheidene plaatsen is het spoor opnieuw geschift; dat kan met spoorstaven die op pertinaxdwarsliggers zijn gesoldeerd! Hier en daar op de eerstgebouwde delen was gewerkt met onnauwkeurige mallen, waardoor de spoorwijdte boven de 23mm kwam, terwijl het hooguit 22,5 mag zijn.

Verder zijn de kleine modulen twee aan twee aan elkaar gebout (geen spelfout: met bouten verbonden). Daardoor is er nu zowel links als rechts één grote module van 80x80 cm ontstaan. Dat scheelt weer een flink aantal spoor- en bovenleidingsovergangen over module-scheidingen, waarmee enkele storingsbronnen zijn geëlimineerd.

november 2007 - Op de tentoonstelling Smalspoor aan Zee in Oostvoorne hebben talloze modelspoorliefhebbers genoten van het eiland Waan. Naar aanleiding van onze ervaringen op deze show zijn in de poten extra diagonaaltjes aangebracht zodat het geheel nog wat stabieler staat. Ook zijn de donkerblauwe 'jurken' om het onderstel verbeterd. Vooral bij een opstelling met de achterkant van de baan naar het venster scheen er hinderlijk licht door de kieren van deze ondergordijnen, en ook trouwens tussen de achtergrondplaten door. De onderlinge aansluiting daarvan is nu verbeterd.

oktober 2007 - In het Britse tijdschrift Railway Modeller van deze maand staat een uitgebreid artikel over het Eiland Waan. De directie op het hoofdkantoor in Hilversum glom uiteraard van trots bij deze mijlpaal. Het friespaneel van de modelbaan is getooid met het visitekaartje 'as seen in Railway Modeller'.

augustus 2007 - Na de voltooing van de ladderwagen begonnen aan de bouw van SMR No. 7, de kolentram van de Snaefell Mountain Railway, bijgenaamd 'Maria'. En Waan staat ook weer opgebouwd in de garage.

juli 2007 - Inmiddels is er wel gebouwd: aan materieel. De ladderwagen, onmisbaar onderdeel van het elektrisch trambedrijf en dus ook van Waan. In hout gebouwd!

februari 2007 - De baan is voorlopig weer even opgeslagen. Naar een excuus om de boel weer neer te zetten wordt nog gezocht.

januari 2007 - Om beschadiging tijdens het transport te voorkomen, worden stoffen hoesjes gemaakt voor de achtergrondplaten. Die zijn namelijk hemelsblauw geschilderd met een plezierig matte, maar krasgevoelige latexverf.

december 2006 - Waan werd thuis weer opgesteld, nu compleet met de achterbak, zodat er systematisch proefritten konden worden gehouden op de hele baan, met alle motorwagen-bijwagencombinaties, om zonodig nog koppelingen bij te stellen. Ook werd de ligging van het spoor hier en daar gecorrigeerd. De vroegste sporen waren aangelegd met houten spoormallen, waardoor de spoorwijdte soms wel erg wijd was uitgevallen.

18 november 2006 - The Isle of Waan was één van de exposanten op de Winchester Overseas O Gauge Show, georganiseerd door Philip Morgan. Veel complimenten gekregen van de Britse nulspoorders en andere belangstellenden. Eén van hen verraste de directie zelfs met een 1/48-model van een kabeltram uit San Francisco. Die tram krijgt natuurlijk onderdak op Waan. Trouwens, er was ooit een kabeltram in Douglas, Isle of Man...

6 november 2006 - Thuiswedstrijd voor Waan. Vanwege een verjaardag van de directie kreeg het bezoek een voorstelling van de modelbaan. De nieuwe koppelingen functioneerden. Wel werd de vertoning ontsierd door enkele ontsporingen. De oorzaak daarvan (losgeraakte spoorstaven in boog) is inmiddels verholpen.

3 oktober 2006 - De teleurstellende ervaringen in de afgelopen 10 jaar met het gebruik van KaDee-klauwkoppelingen (h0-versie) leiden tot een hernieuwd onderzoek naar andere koppelingen. De bijwagens van de Electrische Spoorweg-Maatschappij blijven te vaak in de remise, terwijl de vervoersvraag hun inzet zou rechtvaardigen. Eerdere experimenten met een bekerkoppeling op schaal, rond 2000, waren een grote mislukking. Bekers en koppelijzer met dwarsgaten waren nog wel te fabriceren, maar het hanteren van de benodigde borgpennetjes was een drama. Geïnspireerd door een Duits voorbeeld (in schaal IIm) is nu een vereenvoudige bekerkoppeling ontwikkeld, die werkt. Het besluit is gevallen: we gaan naar de bekerkoppeling! Emr A4 en ahr B63 zijn er inmiddels van voorzien.

30 september 2006 - Na twee jaar treedt Waan weer in de openbaarheid op het Nulweekeinde in Zutphen. De opbouw verloopt vlot, na ruim anderhalf uur rijdt de eerste tram. Daarna wordt nog de bak met de schaduwsporen aan de achterzijde bevestigd, die tijdelijk verbleef in de timmerwerkplaats nabij Amsterdam CS. Na de gebruikelijke afstellingen en poetsbeurten functioneerde de modelbaan het hele weekend naar behoren, onder warme belangstelling van het talrijke publiek.

30 augustus 2006 - Motorwagen A251 is getransporteerd naar Den Bosch voor een proefrit op het net van De Meijerij (Ton Janssen), eveneens een 22,5mm-systeem. De A251 is voor de gelegenheid omschakelbaar gemaakt van bovenleiding+, wielen massa naar tweerail. De proefrit verliep succesvol, al had de wagen door zijn royale flenshoogte moeite met de mooie RP25-groefrails van De Meijerij. Verder werd er een kortsluiting in het spoor ontdekt, die inmiddels is verholpen, zo meldt de Dienst Weg & Werken vanuit Gestel.

13 augustus 2006 - De nieuwe wisselstraat op het remiseterrein is geballast. Plamuurmes met Unifill, rails uitschrapen, zwarte latex nat bestrooid met Woodland Scenics 'kolengruis'.

8 augustus 2006 - Vierassig motorrijtuig A3 heeft twee Hopkinson-stroomafnemers gekregen, analoog aan de motorwagens van de Snaefell Mountain Railway, die ze tot op de dag van vandaag nog hebben. Ook bij de M.E.R. werd aanvankelijk met deze - en soortgelijke - sleepbeugels gewerkt, maar trolleys bleken indertijd betrouwbaarder.

2 augustus 2006 - De letters ELECTRIC TRAMWAY, die in een kolossaal formaat op de helling boven de remise in Douglas staan, zijn nu ook te vinden op Waan.

8 juli 2006 - De afgelopen weken is er hard gewerkt aan de bouw van de Mines Tavern, de pub die op Waan vlak langs de trambaan staat. Het origineel staat in Laxey op het eiland Man, ongeveer een meter naast het spoor. Tot nu toe was er op de modelbaan een tijdelijk gebouw van karton te zien, met getekende vensters.

15 april 2006 - Om 21:00 was het zover: Waan betrad het digitale tijdperk. Motorrijtuig 36, al enige tijd niet meer nodig voor de reguliere dienst, verschijnt op de baan als DCC-proefwagen. Hij is uitgerust met een Lenz Silver-decoder. Eerste resultaten stemmen tevreden!

20 maart 2006 - Op verscheidene plaatsen is de bovenleiding vernieuwd. Hier en daar hing die te hoog, elders brak de daar gebruikte koperdraad. Nieuwe bovenleiding wordt uitgevoerd in fosforbronsdraad (met dank aan Paul Penders voor zijn suggestie).

15 maart 2006 - De remisesporen zijn nu allemaal berijdbaar. De bovenleiding boven de nieuwe sporen is opgehangen. Alleen de 'Nederlandse' tweeassers met hun lange radstand zijn niet zo blij met de krappe bogen. Het andere materieel rijdt er wel makkelijk doorheen.

12 februari 2006 - We stomen door: twee van de drie remisesporen waren nog niet aangesloten op het net. Na wat tekenwerk is een wisselstraat gebouwd, met tram-eigen boogstralen en korte wissels. De inbouw is in volle gang.

5 februari 2006 - Het is zover: loc 23 is af. Groen gespoten, belijning en belettering, mat vernis. Na een tochtje naar de scheepsmodelbouwwinkel waren ook de zes 'relingscepters' in huis en konden de hekwerkjes op de fronten worden voltooid.

10 januari 2006 - Zo, de feestdagen zijn achter de rug. Inmiddels is de modelbouw weer opgepakt. Ik ben begonnen aan het 'breiwerk' van handgrepen dat loc 23 moet gaan sieren. Alleen de 'tuinhekjes' op het front, daar moet ik nog eens voor gaan zoeken bij een scheepsmodelbouwwinkel.

Loc 23 (1900-1926)
De echte loc 23

21 november 2005 - Het Eiland Waan is weer uitgepakt en opgesteld in de garage. Loc 23 heeft er zijn eerste proefritten goed volbracht. Aanpassingen aan de (voorlopige, Zwitserse) pantograaf zijn nog wel nodig, maar het werkt allemaal.

12 november 2005 - Loc 23 vordert; in ruwbouw gereed, mag ik wel zeggen. De bodemplaat is er, de bovenbouw van polystyreen is in ruwbouw klaar. Het messing dak zit op het machinistenhuis. De detaillering van ramen en lokkast is begonnen.

26 september 2005 - De bouw van loc 23 is begonnen. De eerste fase mislukt: een bodemplaat uit 1mm nieuwzilver blijkt te hoog gegrepen. Het materiaal is keihard; het lukt maar nauwelijks om een gaatje van 2mm te boren. Met dunner nz-plaat lukt het gelukkig wel.

23 september 2005 - De A14 is klaar om te worden ingezet. Waan staat momenteel niet op poten, dus het rijtuig verdwijnt voorlopig in de kist.

17 september 2005 - De Open Crossbench 14, in aanbouw, heeft een Fischer bow collector (sleepbeugel) gekregen. Na wat justeren werkt hij - althans op recht spoor. Bogen en bovenleiding geven altijd nog verrassingen.

9 september 2005 - Alle Waan-pagina's moeten bijelkaar worden gepresenteerd. Dat ben ik vandaag gaan realiseren.

10 augustus 2005 - Begin van de bouw van open motorrijtuig A 14; voorbeeld: open crossbench 14.

januari 2005 - Een artikel over 'Waan' verschijnt in Rail Magazine, met prachtige foto's van Len de Vries.

November 2004 - Het Eiland Waan treedt op bij 0-Forum in Vilvoorde. Leuke show, veel andere modeltrams in 0 te zien. O.a. Don Sibley, Paul Penders.

30 juni 2004 - Bij Steam Era Models in Australië zijn twee Black Beetle-draaistellen besteld die zijn bestemd voor de te bouwen tramloc 23 (MER, 1901-1926). Ze arriveren binnen een week en blijven dan voorlopig op de plank liggen. Zie verder in najaar 2005!

Juni 2004 - De baan is te zien op de internationale 0-tentoonstelling in Nancy. Veel leuke reacties: iemand die geboren is op het IoM zegt 'It looks very Manx!'

In deze periode - De tafereelhoogte wordt vergroot van 1 meter tot 1m30. Voor kijkende kinderen wordt één van de materieelkisten voorzien van een deksel, zodat ze erop kunnen staan. Zo krijgt iedereen een beeld van 'net onder ooghoogte'.

Augustus 2001 Gnomy-rijtuig op twee draaistellen gebouwd. Nu nog schilderen.
Bobbel uit helling verwijderd die werkte als ongewenste ontkoppelaar.

Februari 2001 Aanschaf van Bachmann Streetcars. Zijn 0e, moeten dus nog omgespoord worden.

November 2000 Aanschaf en verzaging van drie Gnomy-rijtuigjes, voor de bouw van een gesloten vierassig aanhangrijtuig(je). Twee Brill-27c-draaistellen in aanbouw.

September 2000 Verhuizing van Deventer naar Hilversum. Periode van Grote Stilstand.

Winter 1999/2000 Bouw van symmetrisch wissel voor eindpunt Port Ehgl, en bovenleidingsmasten voor idem.

Oktober 1999 - Eerste publieke optreden van Isle of Waan (Eiland Waan).

Logo van ESM geïntroduceerd: Logo Driehand, gebaseerd op, hoe kan het ook anders, het driebeentje van het Isle of Man.

26 augustus 1997 - ballast, asfalt, stoepranden eerste module gereed. Fries ook; experimenten met verlichting. Nu begint het ergens op te lijken.

27 april 1997 - eerste proefrit op meterspoor

maart-april 1997 - omsporen module en materieel naar 0m, 22,5 mm

februari 1997 - eerste module in ruwbouw gereed met sporen 0e; proefritten met A250.

zomer 1996 - eerste schetsen, gemaakt op het eiland Man. In eerste instantie dacht ik aan een smalspoorlijn die zou aftakken van een van mijn Fremo-nulmodulen. Dit zou een te rigide arrangement opleveren en het rondwandelen tijdens Fremo-sessies en op tentoonstellingen sterk belemmeren. Over bleef wel de Fremo-tafelbladhoogte van 1 meter, totdat die in het begin van de 21ste eeuw werd vergroot tot 1m30.

januari 1987 - voltooiing A36, waarvan de bouw al in de vroege jaren '80 was begonnen.

-----